Przewodnik po Sztokholmie,  Szwecja

Fabryka Nobla w Vinterviken.

W jednej z licznych zatok jeziora Mälaren, która wcina się w ląd w okolicy dzielnicy Aspudden w Sztokholmie, znajdują się bardzo ciekawe obiekty związane z Alfredem Noblem.

W 1865 roku obszar nad zatoką kupił Alfred Nobel. W Vinterviken założył fabrykę i zamieszkał na stałe.

Fabryka szybko się rozbudowała. Przybyło nowych budynków fabrycznych, specjalnych miejsc przeznaczonych na próby wybuchowe, magazynów i budownictwo mieszkalne dla pracowników, które ze względów bezpieczeństwa postawiono po drugiej stronie wzniesienia w Dolinie Mörtviken.

Zbudowano tu również niewielki port. Materiał wybuchowy transportowany był drogą wodną lub pojazdami konnymi, które oznaczone były czerwoną flagą. Pociągnięta też została linia kolei wąskotorowej.

W 1868 roku w fabryce doszło do sporej eksplozji, w wyniku której zginęło 14 pracowników. Był to największy wypadek w historii fabryki i po tym wypadku pojawiły się głosy okolicznych mieszkańców o przeniesieniu fabryki w inne miejsce. Budynek, w którym był wybuch, doznał wielu zniszczeń. Został zburzony, a w jego miejsce powstał nowy, w którym znalazły się mieszkania dla pracowników oraz biura.

26 maja 1874 roku w fabryce nastąpił kolejny wybuch, w którym zginęło 12 osób w tym 7 dzieci. Po tym wybuchu część produkcji została przeniesiona na południową stronę zatoki (tych wybuchów było o wiele więcej).

W 1890 roku wybudowano nowe laboratorium.

Pod koniec XIX wieku ze względu na ryzyko wypadków magazyny dynamitu przeniesiono w leśne obszary w dzisiejszej gminie Botkyrka. Chcąc zmniejszyć ilość wypadków w fabryce, zbudowano w pobliżu specjalne wyrobiska wybuchowe.

Produkcja dynamitu w Vinterviken trwała do 1921 roku, ale jeszcze do lat 60 tych państwowa spółka AB Atomenergii produkowała na terenie fabryki paliwo jądrowe.

W 2011 roku teren Vinterviken został sklasyfikowany jako jeden z najbardziej zatrutych obszarów w okręgu Sztokholm (uran) – dokładnie wylądował na dziewiątym miejscu. Obecnie radioaktywność terenu jest bardzo niewielka. 

W 1974 roku teren starej fabryki przejęło miasto Sztokholm. Niestety miejsce do lat 90 tych było opuszczone i popadało w coraz większą ruinę. W latach 90 tych podjęto decyzję o restauracji tego miejsca. Część budynków fabrycznych została rozebrana, inne zostały odnowione, stworzono ścieżki spacerowe, miejsca prób wybuchów udostępniono zwiedzającym. W dawnym budynku fabryki powstała restauracja i kawiarnia (odbywają się tu różne konferencje i np. wesela).

Część starych budynków została przekształcona w pracownie artystów w ramach Ateljeerna Vinterviken.

W niektórych budynkach takich jak wartownia mieszkają osoby prywatne.

W 1930 roku aby upamiętnić Alfreda Nobla oraz pracowników, którzy zginęli w fabryce, stworzono miejsce z tablicą pamiątkową.

Z przemysłowych pozostałości można również zobaczyć starą cysternę, która służyła pobliskiej fabryce ciekłego azotu.

A także dawne magazyny.

Nad całością sprawuje pieczę Muzeum Miasta Sztokholmu.

Co ciekawe nitrogliceryna wyprodukowana w Vinterviken posłużyła do budowy tunelu w Katarinaberget.

Źródła:

https://www.wikiwand.com/sv/Vinterviken#

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

%d bloggers like this: